Tục dựng cây nêu trong văn hóa Tết cổ truyền của người Việt

Lễ dựng nêu hay còn gọi là lễ Thượng tiêu là nghi thức không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán tại Việt Nam. Cây nêu được dựng lên cũng là lời báo hiệu ngày Tết chính thức bắt đầu.

Trong quan niệm từ xa xưa, cây nêu là biểu tượng thiêng liêng mỗi dịp Tết Nguyên đán. (Ảnh: Internet)

Cứ mỗi dịp ết đến, hình ảnh cây nêu trở thành một hình ảnh rất đẹp vào những ngày đầu năm của dân tộc Việt Nam. Các gia đình nhất là những gia đình ở vùng nông thôn đều dựng cây nêu trước nhà, phía trên cây có treo một số vật dụng biểu tượng đặc trưng của từng địa phương. Cây nêu trong quan niệm của người xưa là một biểu tượng thiêng liêng vào dịp Tết Nguyên đán. Trong ngày lễ cổ truyền của dân tộc, cây nêu mang nhiều ý nghĩa, vừa là điểm tựa tinh thần vừa là nơi gửi gắm mong ước một năm mới thịnh vượng của người dân.

Mỗi cây nêu sẽ được treo nhiều vật trang trí dựa theo đặc trưng của từng địa phương. (Ảnh: Internet)

Cây nêu làm từ những cây tre cao được giữ nguyên phần lá ở ngọn, dưới gốc sẽ rắc vôi bột trắng hình cánh cung hướng ra bên ngoài nhà. Ở mỗi vùng miền khác nhau, miền xuôi hay miền ngược, đồng bằng hay dân tộc thiểu số sẽ có cách trang trí cây nêu khác nhau. Mỗi một vật trang trí lên cây nêu đều mang một ý nghĩa nhất định, nếu không phải bảo vệ bình an thì cũng là cầu may mắn, sung túc. Chẳng hạn như cái khánh biểu tượng cho những điều tốt lành, lông gà biểu tượng cho bình an, lá dứa để trừ tà hay tiền vàng mã cầu tài lộc.

Cây nêu thường được dựng vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, sau khi cúng tiễn ông Công ông Táo về chầu trời. Dân gian quan niệm rằng, khi những vị thần bảo hộ gia đình đi vắng thì cây nêu được dựng lên để xua đuổi ma quỷ, trừ tà dữ, bảo vệ bình an cho gia đình. Đối với một số bà con đồng bào dân tộc thì có khác, người Mường dựng cây nêu vào ngày 27 hoặc 28 tháng Chạp, người Mông dựng vào ngày 25 hoặc 27 tháng Chạp. Ở các vùng dân tộc này, cây nêu thường gắn liền với một số lễ hội truyền thống của bản làng. Đến ngày mùng 7 tháng Giêng, cây nêu sẽ được hạ xuống, đó được gọi là ngày Khai hạ.

Cây nêu còn được gọi là cây Thiên - Địa - Nhân, kết nối Đất - Trời và nguyện ước của con người. (Ảnh: Internet)

Mỗi phong tục xưa trong Tết cổ truyền đều mang những ý nghĩa đẹp, xua rủi lấy may. Cũng như tiếng pháo đêm Giao thừa, cây nêu là biểu tượng cho những điềm xui trong năm cũ được xóa bỏ và mong ước những điều lành đến nhiều hơn trong năm mới. Cây nêu còn được gọi là cây Thiên - Địa - Nhân, kết nối Đất - Trời và nguyện ước của con người. Trên mỗi ngọn nêu được treo các linh vật hoặc vật phẩm khác nhau để thể hiện nguyện ước của con người có thể chạm tới Thần linh.

Những năm gần đây, phong tục trồng cây nêu ngày Tết đã dần bị mai một, thay vào đó người dân thường chơi hoa, cây cảnh hoặc sắm các loại cây như đào, mai, quất… để bày biện trong nhà với mong muốn một năm mới phát tài phát lộc, sum xuê, đủ đầy. Tuy nhiên, tại một số vùng thôn quê hoặc vùng dân tộc thiểu số, việc dựng cây nêu ngày tết vẫn diễn ra nhưng ý nghĩa nguyên bản để trấn quỷ trừ ma hầu như không còn nữa. Cây nêu được trồng chủ yếu mang ý nghĩa tượng trưng, cầu chúc những điều tốt đẹp trong năm mới. Và đây cũng là một hoài niệm đẹp về phong tục xưa trong Tết cổ truyền của người Việt ta.

T.T

To Top